Cách học từ vựng hiệu quả bằng Anki

Một trong những yếu tố quan trọng của việc học ngoại ngữ đó là làm sao học từ vựng hiệu quả, dùng được và nhớ được lâu.

Việc này không hề dễ dàng tí nào. Nếu học sai cách thì sẽ rất mau nản.

Cách truyền thống là viết từ mới ra vở, ôn lại mỗi ngày, mỗi tuần hoặc mỗi tháng. Phương pháp này có một số vấn đề, ví dụ như:

  • Ngày 1, viết 20 từ vào vở.
  • Ngày 2, ôn lại 20 từ hôm qua và viết thêm 20 từ mới.
  • Ngày 3, ôn lại 40 từ và viết thêm 20 từ mới.
  • Ngày 4, ôn lại 60 từ và viết thêm 20 từ mới.
  • Ngày 31, mình phải ôn tới 600 từ!
    • Loạn não luôn.
    • Mà đây mới chỉ là tháng đầu tiên học từ vựng.
  • Nếu cảm thấy quá tải thì mình có thể giảm bớt lại, thay vì ôn hằng ngày thì sẽ làm ngắt quãng ra.
    • Nhưng mà ngắt như nào?
    • Mỗi 2-3 ngày? Một tuần? Một tháng?
    • Làm sao biết những từ nào đã ôn rồi, từ nào chưa ôn?
  • Rồi một vấn đề khác: giả sử mình viết một từ mới vào vở như sau:
    • contemplate (v):
      • dịch nghĩa: trầm ngâm suy nghĩ (về dự định tương lai)
      • ví dụ: I’m contemplating going abroad for a year.
    • Khi mình nhìn vào cuốn vở, nhìn vào từ này, mình có thể thấy cả từ, giải nghĩa và ví dụ của nó.
      • Làm sao nhớ từ được nếu như đáp án cứ chình ình trước mặt và mình không phải suy nghĩ gì?
      • Nếu mình chỉ nhìn thấy từ, rồi đoán nghĩa thì có phải hay hơn không?
      • Hoặc ngược lại, nhìn nghĩa đoán từ, hoặc nhìn ví dụ đoán từ và nghĩa.
    • Não cuả chúng ta ghi nhớ tốt hơn khi nó phải suy nghĩ tìm câu trả lời thay vì lúc nào cũng được mớm cho đáp án.
  • Như các bạn thấy, phương pháp này sẽ nhanh chóng trở nên hỗn loạn và không hiệu quả chút nào.

Bởi vậy, mình cần một cách tốt hơn để giải quyết vần đề này.

Đó chính là sử dụng Anki.

Anki là một phần mềm miễn phí với mục tiêu giúp bạn nhớ lâu và nhớ bất cứ thứ gì. Nó hoạt động dựa trên một nghiên cứu khoa học có tên là SRS (Space Repetition System), tạm dịch là hệ thống lặp lại ngắt quãng. (dịch chuối thiệt ^^)

Đại khái là nếu bạn muốn nhớ A, bạn không cần phải ôn A hằng ngày chi cho mất thời gian. Bạn có thể ôn A hôm nay, rồi ôn lại lần nữa sau 2 ngày, rồi sau 5 ngày, rồi 10 ngày, 20 ngày, 40 ngày, 2 tháng, 5 tháng, 1 năm, v.v. cho đến khi A được ghi sâu vào bộ nhớ và bạn sẽ không bao giờ quên nó.

Đó là cách bộ não của chúng ta hoạt động. Nó được chứng minh là cách tốt nhất để ghi nhớ bất cứ thứ gì.

Hãy cùng nhìn lại ví dụ ở trên để xem Anki hoạt động ra sao và nó giải quyết vấn đề như nào:

  • Ngày 1, nhập 20 từ vào Anki.
  • Ngày 2, ôn 20 từ. Nhưng mà với mỗi từ trong Anki:
    • Đầu tiên mình sẽ được nhìn từ, chỉ mỗi từ thôi. Sau đó mình phải đoán nghĩa của nó ở trong đầu. Xong rồi bấm nút “Show Answer” (Hiện đáp án). front
    • Anki sẽ hiển thị tất cả mọi thứ bao gồm cách phát âm, định nghĩa và ví dụ, v.v. back
    • Giờ mình có thể kiểm tra coi suy đoán của mình có đúng với đáp án không. Sau đó mình có 3 lựa chọn:
      • Again:
        • Anki sẽ nhắc lại từ này trong 1 phút nữa.
        • Thường khi mình đoán sai hoặc khi mình hoàn toàn quên mất từ thì mình sẽ chọn cái này.
      • Good:
        • Anki sẽ nhắc lại từ này trong 10 phút nữa.
        • Mình chọn cái này khi mình đoán gần đúng đáp án, nhưng cũng cần phải ôn lại sớm.
      • Easy:
        • Anki sẽ nhắc lại từ này sau 4 ngày.
        • Mình chọn cái này khi mình hoàn toàn nắm được từ và mình chỉ cần ôn lại nó vào một ngày xa hơn.
    • Điều mấu chốt ở đây đó là khi bạn chọn “Good” lần đầu tiên, nó sẽ nhắc bạn sau 10 phút.
      • Chọn lần thứ 2, nhắc sau 1 ngày.
      • Lần 3, sau 2 ngày.
      • Lần thứ 4, sau 5 ngày.
      • Rồi 10 ngày, 20 ngày, 1 tháng, 1 tháng rưỡi, 2 tháng, v.v.
      • Tương tự khi chọn “Easy”, chỉ khác là thời gian ngắt quãng dài hơn (4 ngày, 10 ngày, 20 ngày, …).
      • Nói chung là Anki nó chỉ nhắc bạn khi bạn gần quên từ, chứ không cần nhắc mỗi ngày.
  • Vẫn trong ngày 2, nhập thêm 20 từ mới.
  • Ngày 3, mình có tổng cộng 40 từ nhưng khi mở Anki lên:
    • Mình chỉ cần học 20 từ mới của hôm qua, và ôn lại tầm 10 từ cũ.
    • Phần mềm sẽ không hiển thị 10 từ còn lại bởi vì mình đã chọn “Easy” cho chúng, nên chúng sẽ được nhắc vào 4 ngày sau thay vì hôm nay.
    • Sau đó, mình nhập thêm 20 từ mới. deck
  • Ngày 4, mình có tổng cộng 60 từ nhưng mình chỉ phải học 30-40 từ.
  • Ngày 31, mình có tổng cộng 600 từ nhưng chỉ phải học 80-100 từ. Hoàn toàn trong tầm với.

Một điểm hay nữa của Anki đó là mình có thể tuỳ chỉnh để mỗi khi mình nhập một từ mới, phần mềm sẽ tự sinh ra 3 phiên bản khác nhau:

  • Nhìn từ đoán nghĩa.
    • Giúp bạn khi đọc sách báo/ blog, mục tiêu là nhận dạng và hiểu ý nghĩa của từ.
  • Nhìn nghĩa đoán từ.
    • Giúp bạn khi nói và viết. Nó chuyển hoá ý bạn muốn nói thành những từ ngữ phù hợp.
  • Nhìn ví dụ đoán từ và nghĩa.
    • Cũng giúp bạn khi đọc, nhưng cung cấp nhiều ngữ cảnh hơn. Bạn sẽ thấy được từ đó kết nối với các thành phần khác trong câu như nào.

Do đó khi học một từ, mình học ở mọi góc độ để chắc rằng mình có thể sử dụng nó trong cuộc sống hằng ngày.

Nếu số lượng từ phải học mỗi ngày vẫn quá tải, bạn có thể chỉnh giới hạn trong Anki để chỉ hiển thị một số lượng từ nhất định. Sau đó bạn có thể tăng giới hạn này lên dần dần khi có nhiều thời gian hơn.

Mặc dù Anki chỉ là một phần mềm đơn giản nhưng phương pháp đằng sau nó rất sâu sắc và dễ áp dụng.

Mỗi khi mình gặp một từ mới, mình sẽ đặt câu hỏi: “Mình có cần nhớ từ này mãi mãi không?”

Nếu câu trả lời là Có thì mình sẽ nhập nó vào Anki.

Mỗi ngày mình chỉ cần học lượng từ giới hạn trên Anki.

Lâu dần mình sẽ có một kho từ vựng phong phú để sử dụng hằng ngày và nó luôn tiếp tục tăng trưởng.

Từ vựng trở thành thế mạnh của mình thay vì là điểm yếu như trước đây.

Hôm nay mình chỉ giới thiệu sơ về Anki. Nếu có nhiều bạn quan tâm, mình sẽ viết thêm chi tiết về cách cài đặt và tuỳ chỉnh Anki sao cho phù hợp với mục đích học tập của mỗi người.

Các bài liên quan

Học từ vựng mọi lúc mọi nơi

Cách cài đặt Anki để học từ vựng